സ്വന്തം നാടായ പന്തളത്ത് കണ്ട ഒരു പ്രഭാതക്കാഴ്ച എന്നെ ഏറെ ചിന്തിപ്പിച്ചു. പണിക്കു വിളിക്കാൻ കരാറുകാർ എത്തുന്നതും കാത്ത് നൂറുകണക്കിനു തൊഴിലാളികൾ. കൈയിൽ ചെറിയ ബാഗുകളും ഭക്ഷണപ്പൊതികളും. ഇന്നൊരു ജോലി കിട്ടുമെന്ന പ്രതീക്ഷയുമായി നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യർ.

ആ കാഴ്ചയിൽ ഇന്നത്തെ കേരളത്തിന്റെ ഒരു പരിച്ഛേദമുണ്ടായിരുന്നു. നമ്മുടെ യുവാക്കൾ മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതം തേടി നാടുവിടുന്നു. മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള യുവാക്കൾ അതേ പ്രതീക്ഷയുമായി കേരളത്തിലെത്തുന്നു.

രണ്ടുകൂട്ടരുടെയും യാത്രയ്ക്കു പിന്നിൽ ഒരേ ആഗ്രഹമാണ്—അധ്വാനത്തിന് അർഹമായ പ്രതിഫലവും കുടുംബത്തിന് നല്ലൊരു ജീവിതവും.
ഇവിടെ തൊഴിൽ ഉണ്ടെന്നും തൊഴിലില്ലായ്മ ഉണ്ടെന്നും ഒരേസമയം പറയേണ്ടിവരുന്നു.

വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽനൈപുണ്യം, ലഭ്യമായ ജോലി, പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന വേതനം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള അകലം എത്രയെന്ന് ഈ വൈരുധ്യം നമ്മോടു ചോദിക്കുന്നു.

കേരള സംസ്ഥാന ആസൂത്രണ ബോർഡിന്റെ കേരള വികസന റിപ്പോർട്ട് 2026, വിവിധ പഠനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, സംസ്ഥാനത്തെ അന്തർസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികളുടെ എണ്ണം 25–30 ലക്ഷം എന്ന പരിധിയിൽ പരാമർശിക്കുന്നു. ഇത് കൃത്യമായ തത്സമയ എണ്ണമല്ല; വന്നുപോകുന്ന തൊഴിലാളികളെ കണക്കാക്കുന്നതിൽ പരിമിതികളുണ്ട്. എങ്കിലും കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ അവരുടെ അധ്വാനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്ന കണക്കാണിത്.
അതേസമയം, കേരള മൈഗ്രേഷൻ സർവേ 2023 പ്രകാരം വിദേശപഠനത്തിനായി പോയ വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണം 2018-ലെ ഏകദേശം 1.30 ലക്ഷത്തിൽനിന്ന് 2023-ൽ 2.50 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു. 2023-ൽ കേരളത്തിലേക്കുള്ള പ്രവാസിപ്പണം ₹2,16,893 കോടി എന്നാണ് സർവേയുടെ കണക്ക്. നമ്മുടെ വീടുകളുടെയും വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ജീവിതസൗകര്യങ്ങളുടെയും പിന്നിൽ പ്രവാസിയുടെ വിയർപ്പുണ്ട്.

പക്ഷേ, ആ സമൃദ്ധിയുടെ സാമൂഹികവിലയും നാം കാണണം.
ഞാൻ കാണുന്ന ചില വലിയ വീടുകളിൽ താമസിക്കാൻ ആളില്ല. ചിലതിൽ പ്രായമായ അച്ഛനമ്മമാർ മാത്രം. മക്കളുടെ സ്നേഹം ഫോണിലൂടെ എത്തുന്നു; മരുന്നും പണവും എത്തുന്നു. ഒപ്പം ഇരുന്ന് ഒരു ചായ കുടിക്കാൻ ആളെ കിട്ടാത്ത സായാഹ്നങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. എല്ലാ കുടുംബങ്ങളുടെയും അനുഭവം ഇതല്ലെങ്കിലും, നമ്മുടെ നാട്ടിൽ വളരുന്ന ഏകാന്തതയെ അവഗണിക്കാനാവില്ല.

കേരളം നേടിയ പുരോഗതിയെ ചെറുതാക്കാനും കഴിയില്ല. ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുവിതരണം, സാമൂഹികസുരക്ഷ എന്നിവയിൽ നമുക്ക് അഭിമാനകരമായ നേട്ടങ്ങളുണ്ട്. 2019–21-ലെ വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ബഹുമുഖ ദാരിദ്ര്യക്കണക്കിൽ കേരളത്തിന്റെ നിരക്ക് 0.55 ശതമാനം; ദേശീയ നിരക്ക് 14.96 ശതമാനം. എന്നാൽ ദാരിദ്ര്യം തെരുവിൽ പ്രകടമായി കാണുന്നില്ല എന്നതുകൊണ്ട് കടബാധ്യതയും ചികിത്സാച്ചെലവിന്റെ ഭാരവും ജീവിതപ്രയാസങ്ങളും ഇല്ലാതായി എന്നു കരുതരുത്.

ഈ നേട്ടങ്ങൾക്കിടയിലും യുവാക്കളുടെ തൊഴിൽപ്രശ്നം ഗൗരവമുള്ളതാണ്. PLFS 2023–24 പ്രകാരം, തൊഴിൽശക്തിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന 15–29 വയസ്സുകാരുടെ തൊഴിലില്ലായ്മാനിരക്ക് കേരളത്തിൽ 29.9 ശതമാനം, ദേശീയതലത്തിൽ 10.2 ശതമാനം. ഇത് എല്ലാ യുവാക്കളുടെയും ശതമാനമല്ല; ജോലി ചെയ്യുന്നവരും ജോലി അന്വേഷിക്കുന്നവരും ഉൾപ്പെടുന്ന തൊഴിൽശക്തിയിലെ കണക്കാണ്.
പഠിച്ച യുവാവ് നാട്ടിൽ തുടരണമെങ്കിൽ, യോഗ്യതയ്ക്കൊത്ത ജോലി, വളരാനുള്ള അവസരം, മാന്യമായ വേതനം, സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം എന്നിവ വേണം. നാട്ടിൽ നിൽക്കാത്തതിന് യുവാക്കളെ കുറ്റപ്പെടുത്തിയിട്ട് കാര്യമില്ല.

വിദേശത്തേക്കു പോകുന്നത് പരാജയവുമല്ല. പോകാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടൊപ്പം ഇവിടെ തുടരാനുള്ള നല്ലൊരു തിരഞ്ഞെടുപ്പും ഉണ്ടാകണം.
പൊതുസേവനങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമതയും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഒരു അപേക്ഷ തീർപ്പാകാൻ എത്ര ദിവസം വേണം? സംരംഭം തുടങ്ങാൻ എത്ര വാതിലുകൾ കയറണം? കാലതാമസത്തിനു മറുപടി പറയേണ്ടത് ആര്? സർക്കാർ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനക്ഷമത ഇത്തരം അളക്കാവുന്ന മാനദണ്ഡങ്ങളിലൂടെ പരിശോധിക്കണം. സേവനം വേഗത്തിൽ ലഭിക്കാൻ ‘ചായപ്പണം’ നൽകേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യം എവിടെയുണ്ടെങ്കിലും, അതിനെ സാധാരണ ജീവിതരീതിയായി അംഗീകരിക്കരുത്. അവകാശപ്പെട്ട സേവനത്തിന് അധികവില നൽകേണ്ടിവരുന്നത് ഭരണത്തിന്റെ പരാജയമാണ്.

മതസ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിപുലീകരണത്തിലും ആഘോഷങ്ങളിലും പ്രകടമാകുന്ന സംഘടനാശേഷിയും ധനസമാഹരണശേഷിയും കാണുമ്പോഴും എനിക്ക് ഒരു ചോദ്യം തോന്നുന്നു: ഇതേ ഊർജത്തിന്റെ കൂടുതൽ പങ്ക് മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ വിനിയോഗിച്ചാൽ എന്തൊരു മാറ്റമുണ്ടാക്കാം! വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ചികിത്സയിലും ജീവകാരുണ്യത്തിലും അവ നൽകിയ സംഭാവനകൾ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ, കെട്ടിടമത്സരത്തിന്റെയും ആഡംബരത്തിന്റെയും ചെലവുകൾ പുനഃപരിശോധിക്കണം. വിശ്വാസത്തിന്റെ മഹത്വം മനുഷ്യനു ലഭിക്കുന്ന ആശ്വാസത്തിലും തെളിയണം.
പരിഹാരത്തിന് നാട്ടിൽത്തന്നെ തുടക്കമിടാം:
* പഞ്ചായത്ത്–നഗരസഭ തലത്തിൽ തൊഴിൽബന്ധ സംവിധാനം: തൊഴിലാളിക്കും തൊഴിലുടമയ്ക്കും നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെടാൻ സൗകര്യം; വ്യക്തമായ കൂലി, സുരക്ഷ, പരാതിപരിഹാരം.
* വിദ്യാഭ്യാസത്തോടൊപ്പം പ്രായോഗിക പരിശീലനം: പ്രാദേശിക സ്ഥാപനങ്ങളുമായി ചേർന്നുള്ള വേതനമുള്ള പരിശീലനവും അപ്രന്റിസ്ഷിപ്പും. കൈത്തൊഴിലിനും സാങ്കേതിക ജോലികൾക്കും സാമൂഹിക ബഹുമാനം.
* ചെറുസംരംഭങ്ങൾക്ക് പ്രവർത്തിക്കാൻ സൗകര്യം: സമയബന്ധിത അനുമതികൾ, സുതാര്യമായ പരിശോധനകൾ, ഭക്ഷ്യസംസ്കരണം, സാങ്കേതിക സേവനങ്ങൾ, പരിചരണസേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അവസരങ്ങൾ.
* വയോജനങ്ങൾക്ക് വിശ്വസനീയ പരിചരണശൃംഖല: വീട്ടിലെത്തുന്ന സഹായം, പകൽപരിചരണകേന്ദ്രങ്ങൾ, അടിയന്തരസഹായം. കുടുംബങ്ങളുടെ ആശങ്ക കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം പരിശീലനം ലഭിച്ചവർക്ക് തൊഴിലും.
* പ്രവാസിനിക്ഷേപത്തിന് ഉൽപ്പാദനപരമായ വഴികൾ: വീടിനും ഭൂമിക്കും പുറമേ, വ്യക്തമായ കണക്കുകളും ഉത്തരവാദിത്വവുമുള്ള പ്രാദേശിക സംരംഭങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കാൻ അവസരം.
* മത–സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ബജറ്റിൽ സ്ഥിരമായൊരു വിഹിതം: തൊഴിൽപരിശീലനം, ചികിത്സാസഹായം, വയോജനപരിചരണം എന്നിവയ്ക്ക്.
പന്തളത്ത് പണിക്കായി കാത്തുനിന്ന ആ മനുഷ്യർ കേരളത്തിന്റെ പ്രശ്നമല്ല. നമ്മുടെ നിത്യജീവിതം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്ന അധ്വാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് അവർ. നാം ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന മാന്യതയും സുരക്ഷയും അവർക്കും ഇവിടെ നൽകണം.

കേരളമാതൃകയുടെ സാമൂഹികനേട്ടങ്ങൾ വിലപ്പെട്ടതാണ്. അതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം നല്ല തൊഴിലുകളും കാര്യക്ഷമമായ സേവനങ്ങളും മനുഷ്യബന്ധങ്ങൾക്ക് ഇടമുള്ള ജീവിതവുമാകണം.
പന്തളത്തെ ആ പ്രഭാതം എന്നിൽ ശേഷിപ്പിച്ച ചോദ്യം ഇതാണ്: ഇവിടെ പണിയെടുക്കാൻ വരുന്നവർക്കും ഇവിടെ ജനിച്ചുവളർന്നവർക്കും ഒരുപോലെ ഭാവി കാണാൻ കഴിയുന്ന കേരളം നമുക്ക് പടുത്തുയർത്താനാകുമോ?

— കോരസൺ